Een theelepel is 2 ml. Of 5 ml. Daarom moet een recept zeggen welke het bedoelt

In Nederland bestaan twee maten naast elkaar, en geen van beide is fout.

Het Voedingscentrum — de officiële Nederlandse voorlichtingsorganisatie over voeding — rekent in zijn eigen tabel met 1 eetlepel = 12 ml en 1 theelepel = 2 ml.

De internationale maatlepel die u in elke kookwinkel koopt, is 15 ml voor de eetlepel en 5 ml voor de theelepel.

Kijk even naar het tweede paar. Twee tegen vijf: dat is geen afrondingsverschil, dat is meer dan twee en een half keer. Wie een recept volgt met een theelepel chilipoeder of zout, en de verkeerde conventie aanhoudt, zit er niet een beetje naast.

Daarom kiezen wij hier niet stilletjes een van de twee. We zetten ze naast elkaar, en we vinden dat elk recept moet zeggen welke het gebruikt.

De twee conventies, naast elkaar

De derde regel is de eerlijkste van de drie. Wikipedia NL is er expliciet over: een maatlepel is 15 ml, maar een gewone eetlepel uit de bestekla "varieert sterk" en is niet geschikt om mee te meten. Voor de theelepel geeft het artikel geen vaste Nederlandse waarde; als bestekleper ligt hij tussen 2,5 en 6 ml. Dat de Verenigde Staten voor etikettering met precies 5 ml rekenen, wordt genoemd als buitenlandse norm, niet als Nederlandse.

Met andere woorden: de lepel in uw la is geen maateenheid. Hij is servies.

Wat wel werkt: grammen

Nederlandse recepten meten droge waren per gram. Dat is geen toeval en geen slordigheid — het is de uitweg uit het probleem hierboven.

Het Voedingscentrum publiceert een omrekening. Uitgangspunt is standaard een afgestreken lepel, zonder bergje; alleen waar dat er expliciet bij staat, geldt de opgehoopte lepel.

En hier duikt een tweede tegenspraak op die we niet gladstrijken. Het Voedingscentrum rekent 1 el zout = 15 g. Wikipedia NL geeft in zijn voorbeelden 1 eetlepel zout = 11 g. Vier gram verschil op één lepel zout, in een gerecht waar u het verschil proeft. Beide bronnen staan hier, geen van beide wordt weggelaten.

De praktische les is dezelfde als bij de milliliters: als u het precies wilt hebben, weeg.

"Kopje" is een gewicht, geen inhoud

Dit verrast mensen die Engelstalige recepten gewend zijn. In de Nederlandse tabellen is een kopje droge waar een gewichtsmaat, geen vaste inhoudsmaat:

Als servies is een koffie- of theekopje 125 ml. Voor een bekertje bestaat geen vaste waarde: die hebben we niet kunnen verifiëren en we verzinnen hem niet.

"Cup" komt in geen enkele Nederlandse officiële bron voor. Wie een Amerikaans Mexicaans recept overneemt met cups masa harina, rekent dus niet om naar een Nederlandse maat — die bestaat niet. Hij moet naar grammen.

Ook snufje en mespuntje staan in de bronnen zonder cijfer, omschreven als "kleine hoeveelheid". Dat is geen slordige bron: die woorden zijn per definitie onnauwkeurig. Gebruik ze zo, en niet als maat.

De oven: 10 procent, geen 20 graden

De regel die in Nederland rondgaat, is "hetelucht is 20 graden minder". Het Voedingscentrum formuleert het anders: stel een heteluchtoven ongeveer 10 procent lager in. Het voorbeeld dat erbij staat: 190 °C wordt dan ongeveer 170 °C.

Bij 190 °C komt dat toevallig uit op die 20 graden. Bij 220 °C — de temperatuur waarop u tortilla's of een cazuela wegzet — is 10 procent ongeveer 22 graden, en bij 150 °C nog geen 15. Het is een verhouding, geen vast getal.

Twee dingen die we hier niet hebben: dit is een enkele bron. Libelle-Lekker en AH Allerhande gaven bij navraag een 403 en konden niet tegen elkaar worden afgezet. En de gasstand hebben we in geen enkele Nederlandse bron gedocumenteerd gevonden; wij geven die dus niet.

Eieren: de maten zijn Europees, de code is Nederlands

De maten staan in Verordening (EG) 589/2008, artikel 4:

Het eerste cijfer van de stempelcode zegt hoe de kip is gehouden. Deze uitleg komt van het Voedingscentrum, niet uit de verordening zelf — de bijlage met die tabel was niet uit de EUR-Lex-pagina te halen, en dat vermelden we liever dan dat we doen alsof.

Koloniehuisvesting is de aangepaste kooi die de legbatterij verving; die is sinds 2012 in de EU verboden. Een volledige code ziet eruit als 2-NL-45146 01.

Wat we niet weten: welke maat een Nederlands recept bedoelt als er "1 ei" staat. Dat hebben we nergens vastgelegd gevonden. Wij zetten daarom het gewicht erbij waar het uitmaakt.

Cijfers en datums opschrijven

Taaladvies.net, van de Taalunie, is hierover duidelijk:

• Decimalen met een komma. "We zetten een komma voor decimalen, zoals in € 14,95. Daarin verschillen we van Engelstalige landen." Dus 17,50 en niet 17.50.
• Duizendtallen: genuanceerd. ISO en de Belgische BIN-norm bevelen een spatie aan (10 000 000), maar "in de praktijk is ook de schrijfwijze met punten gebruikelijk". Getallen van vier cijfers krijgen normaal geen scheidingsteken: "2000 kg, 5329 euro". 1000 g is dus even correct als 1.000 g.
• Datums: Nederland en België doen het verschillend. Beide schrijven dag-maand-jaar, maar Nederland gebruikt streepjes: 14-04-2011, en België punten: 14.04.2011, volgens norm NBN Z 01-002. Voor internationaal gebruik wordt JJJJ-MM-DD aanbevolen.

Wij houden hier de Nederlandse schrijfwijze met streepjes aan.

Of de 24-uursklok in Nederlandse recepten de norm is, en of het "g" of "gr" moet zijn: dat hebben we niet kunnen verifiëren en daar doen we dus geen uitspraak over.

Wat we over verpakkingen níét kunnen zeggen

Dit is de grootste opening in dit artikel, en hij hoort erin te staan.

We hebben geen enkel Nederlands verpakkingsformaat kunnen verifiëren. Niet één. Acht bronnen geprobeerd: ah.nl blokkeert automatische toegang met een 403, jumbo.com verbreekt de verbinding op protocolniveau, ekoplaza.nl en picnic.app zijn JS-schillen zonder data, hoogvliet.com gaf een lege respons, coop.nl leidt door naar plus.nl, dirk.nl laadt wel maar bouwt de producten met JavaScript op, en Open Food Facts gaf een 503.

U leest hier daarom nergens "een pak bloem is 1 kg" of "een pak boter is 250 g", hoe algemeen bekend dat ook mag zijn. Zonder een vandaag geopende productpagina is er geen bron, en zonder bron zetten we het er niet neer.

En om misverstanden te voorkomen: die blokkades zijn geen bewijs dat iets niet bestaat. Het is anti-botbeveiliging, geen lege schappen.

Waar dit op neerkomt

Als u een recept op deze site volgt: wij rekenen met grammen waar het kan, en waar we een lepel noemen, zeggen we erbij welke maat dat is. Als u een recept elders volgt en er staat niets bij, ga er dan van uit dat u het niet weet — vooral bij de theelepel, waar de twee gangbare Nederlandse waarden een factor 2,5 uit elkaar liggen.

Een weegschaal van tien euro lost dat hele probleem in één keer op.