Anona: wat is het, hoe smaakt het en eigenschappen

Wat is het?

De anona is een van de meest geliefde en onderbenutte tropische vruchten van de Meso-Amerikaanse keuken: een bolvormige of hartvormige vrucht van zes tot twaalf centimeter doorsnee, met een netvormige schil (vandaar het epitheton reticulata) die groengeel tot bruinroze kleurt bij rijping, en een romige, zoete en aromatische wit-roze-gelige pulp met talrijke platte zwartbruine zaden die door de pulp verspreid liggen. De smaak is zoet en zacht, met tonen die doen denken aan een mix van chirimoya, guanábana, banaan en mango, met een subtieler en minder intens profiel dan zijn beroemdere verwanten. De textuur is opvallend romig en zacht, vergelijkbaar met een natuurlijk toetje. Het wordt vooral vers gegeten: de vrucht wordt doorgesneden en de pulp met een lepel gegeten, waarbij de zaden worden uitgespuugd, maar ook verwerkt in aguas frescas, melkshakes, ijs, sorbets en jams. Het wordt bijzonder gewaardeerd in de traditionele keuken van Zuidoost-Mexico en Midden-Amerika, waar het wordt beschouwd als een van de verfrissende vruchten bij uitstek van het warme seizoen.

Herkomst en geschiedenis

De anona is afkomstig uit Meso-Amerika en het tropische Amerikaanse bekken, met name Zuidoost-Mexico, Midden-Amerika, het Caribisch gebied en het noorden van Zuid-Amerika, waar het gebruik ervan sinds precolumbiaanse tijden is gedocumenteerd. De naam anona komt van het Antilliaanse Taíno, een Caribische taal die de Spanjaarden vanuit de Antillen meebrachten. In het Nahuatl kende men verschillende regionale namen die verloren zijn gegaan of gevarieerd zijn. Francisco Hernández documenteert in zijn Historia natural de la Nueva España (zestiende eeuw) verschillende soorten van het geslacht Annona, waaronder de anona, en schrijft ze voedings- en geneeskrachtige toepassingen toe. Het behoort tot het geslacht Annona van de familie Annonaceae, een van de meest diverse en oudste families tropische vruchten van Amerika, waartoe ook de guanábana (Annona muricata), de chirimoya (Annona cherimola), de atemoya (een kruising tussen Annona cherimola en Annona squamosa) en andere beroemde tropische vruchten behoren. De belangrijkste soort van de anona is Annona reticulata, in het Engels ook bekend als custard apple vanwege de romige textuur. Na de Spaanse verovering verspreidde de anona zich over tropisch Afrika, Azië en Oceanië, waar hij in veel landen is ingeburgerd. Tegenwoordig wordt hij van oudsher geteeld in Veracruz, Tabasco, Chiapas, Yucatán, Quintana Roo, Campeche en Oaxaca, evenals in heel Midden-Amerika en het Caribisch gebied. CONABIO documenteert verschillende Annona-soorten als onderdeel van het Meso-Amerikaanse biocultureel erfgoed.

Kenmerkende ingrediënten

De anona is Annona reticulata, een kleine, bladverliezende boom uit de familie Annonaceae die tot tien meter hoog kan worden, met afwisselende ovale bladeren en kleine geelgroene bloemen met drie vlezige buitenste kroonbladen. De vrucht wordt geoogst zodra hij begint te verzachten en de schil licht van kleur verandert (van grijsgroen naar bruinroze tinten); hij rijpt volledig na bij kamertemperatuur, binnen één tot drie dagen. Hij is klaar wanneer de schil meegeeft bij lichte druk en de netvormige segmenten (de harten van de schil) enigszins van elkaar lijken los te komen. Om te bereiden, snijd je hem doormidden en eet je de pulp met een lepel, waarbij je de grote, platte zwartbruine zaden uitspuugt (deze worden niet gegeten, ze kunnen giftig zijn). De pulp bevat vitamine C, vitamine B6, ijzer, calcium, fosfor, magnesium, voedingsvezels en antioxidanten. De smaak is zoet, zacht en aromatisch, met tonen die chirimoya, guanábana, rijpe banaan, mango en een vleugje vanille combineren, wat een onderscheidend maar minder intens profiel oplevert dan zijn verwanten. De textuur is romig, vergelijkbaar met een natuurlijke flan of pudding, wat de vrucht in het Engels zijn naam custard apple heeft gegeven. De belangrijkste culinaire toepassingen zijn: vers eten met een lepel; aguas frescas (gepureerd met water, gezeefd om de zaden te verwijderen); melkshakes met een beetje vanille; ambachtelijk ijs en sorbets; jams en traditionele zoetigheden; bij hedendaagse chefs mousses, signatuurdesserts en combinaties met noten en specerijen. In de traditionele inheemse geneeskunde zijn de bladeren en de bast gebruikt om spijsverteringsklachten te behandelen en als insectenwerend middel.

Culturele betekenis

De anona is biocultureel erfgoed van Zuidoost-Mexico en Midden-Amerika, een symbool van de diversiteit van de familie Annonaceae, een van de belangrijkste van het Amerikaanse tropengebied. Het is een traditioneel ingrediënt van de Meso-Amerikaanse keuken van Zuidoost-Mexico (Veracruz, Tabasco, Chiapas, Yucatán, Quintana Roo, Campeche, Oaxaca) en van heel Midden-Amerika, waar het verschijnt op lokale markten en regionale fruitbeurzen tijdens het oogstseizoen. De traditionele Mexicaanse keuken, in 2010 door UNESCO ingeschreven op de Lijst van het Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid, omvat inheemse vruchten zoals de annonaceeën als een van haar culturele bestanddelen. Economisch verschaft de anona bestaan aan plattelandsproducenten in tropische en subtropische zones van Zuidoost-Mexico, voornamelijk in achtertuinsystemen en kleine boomgaarden, zonder grootschalige intensieve commerciële teelt. SADER (gob.mx) heeft het potentieel van de annonaceeën benadrukt als onderbenutte gewassen met zowel fruitteelt- als nutraceutisch belang, gezien het hoge gehalte aan antioxidanten en bioactieve verbindingen. Mexicaanse en Amerikaanse onderzoekers hebben de verbindingen van het geslacht Annona bestudeerd, met name de acetogeninen, die in voorlopige studies anti-kankeractiviteit hebben getoond, hoewel therapeutisch gebruik meer onderzoek vereist. In de hedendaagse keuken maken de annonaceeën in het algemeen (anona, chirimoya, guanábana, atemoya) een heropleving door dankzij chefs als Margarita Carrillo Arronte, Daniela Soto-Innes en Enrique Olvera, die ze verwerken in moderne desserts.

• Capulín: wat is het, hoe smaakt het en gebruik van de kers
• Chicozapote: wat is het, hoe smaakt het, relatie met kauwgom
• Chinene: wat is het, hoe smaakt het en verschil met avocado
• Chirimoya: hoe smaakt het, eigenschappen en hoe eet je het
• Ciruela mexicana: wat is het, hoe smaakt het en hoe eet je het
• Granada china: hoe smaakt het en verschil met maracuja

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen anona en chirimoya?

Beide zijn annonaceeën, maar het zijn verschillende soorten. De anona (Annona reticulata) heeft een netvormige schil die bij rijping bruinroze kleurt, wit-roze-gelige pulp, een zachte zoete smaak en gedijt in laaggelegen tropische zones. De chirimoya (Annona cherimola) heeft een groene schil met reliëfschubben, romige witte pulp, een intensere en aromatischere smaak met tonen van banaan en ananas, en gedijt in gematigde hooggelegen zones. De anona is meer subtropisch-tropisch.

Hoe smaakt anona?

Het heeft een zoete en zachte smaak, met tonen die chirimoya, guanábana, rijpe banaan, mango en een vleugje vanille combineren, met een subtieler en minder intens profiel dan zijn beroemde verwanten. De textuur is opvallend romig, vergelijkbaar met een natuurlijke flan of pudding, wat de vrucht in het Engels de naam custard apple heeft opgeleverd. Het aroma is zacht en aangenaam, zonder de intensiteit van de guanábana of het doordringende parfum van de chirimoya.

Hoe wordt anona geserveerd?

Vers wordt hij doormidden gesneden en eet je de pulp met een lepel, waarbij je de platte zwartbruine zaden uitspuugt. Ook wordt hij verwerkt in aguas frescas (gepureerd met water en gezeefd om de zaden te verwijderen), melkshakes met vanille, ambachtelijk ijs, sorbets, jams en traditionele zoetigheden. In de hedendaagse keuken duikt hij op in mousses, signatuurdesserts, smoothies, dessertsauzen en combinaties met noten. De zaden worden niet gegeten omdat ze giftig kunnen zijn.

Waar komt anona oorspronkelijk vandaan?

Ze komt oorspronkelijk uit Meso-Amerika en het tropische Amerikaanse bekken, met name Zuidoost-Mexico, Midden-Amerika, het Caribisch gebied en het noorden van Zuid-Amerika, waar het gebruik ervan sinds precolumbiaanse tijden is gedocumenteerd in bronnen zoals die van Francisco Hernández. De naam komt van het Antilliaanse Taíno. Tegenwoordig wordt ze van oudsher geteeld in Veracruz, Tabasco, Chiapas, Yucatán, Quintana Roo, Campeche en Oaxaca, evenals in heel Midden-Amerika en het Caribisch gebied, en is ze ingeburgerd in tropisch Afrika, Azië en Oceanië.