Chimichanga: wat is het, oorsprong en verschil met de burrito

Wat is het?

De chimichanga is een van de meest representatieve gerechten van de Mexicaans-Amerikaanse keuken van het noordwesten: een grote burrito van tarwebloemtortilla, gevuld met gepuld vlees, frijoles refritos, kaas en rijst, die volledig ondergedompeld in hete olie wordt gefrituurd tot hij van buiten goudbruin en krokant is, terwijl de vulling van binnen sappig blijft. Hij wordt geserveerd bedekt met tomatensaus, crema, guacamole, geraspte kaas en sla, en gegeten met mes en vork. Hoewel populair geworden in Arizona, wordt de oorsprong betwist tussen de Mexicaanse staat Sonora en de stad Tucson, met verschillende legendes die het op één punt eens zijn: hij ontstond per ongeluk, toen een burrito per abuis in een frituurpan viel. Tegenwoordig is het een iconisch gerecht van de keuken van de Sonorees-Arizonaanse woestijn en van Tex-Mex-restaurantketens door de hele Verenigde Staten.

Herkomst en geschiedenis

De oorsprong van de chimichanga is omgeven door legendes. De meest geciteerde versie schrijft de uitvinding toe aan Monica Flin, oprichtster van restaurant El Charro Café in Tucson, Arizona, rond 1922: volgens de familietraditie liet ze per ongeluk een burrito in een frituurpan vallen en riep ze, om geen grove taal te gebruiken waar haar nichtjes bij waren, chimichanga, een eufemisme dat dicht bij een scheldwoord ligt. Een andere versie, verdedigd door het eveneens in Tucson gevestigde restaurant Macayo's, schrijft de creatie toe aan Woody Johnson in 1946. In Sonora wordt echter een onafhankelijke en eerdere uitvinding opgeëist: lokale kokkinnen bakten overgebleven burrito's om ze te benutten, een gewoonte die gedocumenteerd is in plaatsen als Navojoa en Ciudad Obregón. De naam chimichanga wordt in Sonora geïnterpreteerd als een samentrekking van chimi, uit het Nahuatl chimal, en changa, een in de volksmond gebruikt woord. Los van de discussie over het vaderschap vestigde het gerecht zich in de tweede helft van de twintigste eeuw in de gedeelde woestijnkeuken van Sonora en Arizona, en werd het landelijk populair in de Verenigde Staten via ketens als Chi-Chi's en Macayo's.

Kenmerkende ingrediënten

De chimichanga begint met een grote tarwebloemtortilla, kenmerkend voor het noorden van Mexico door de Sonorese tarwe-invloed, waar tarwe sinds de zeventiende eeuw door de jezuïetenmissies werd verbouwd. De traditionele vulling combineert gepuld rund- of kipvlees, gestoofd met ui, chile en specerijen in machaca- of asada-stijl, samen met frijoles refritos, Mexicaanse rijst en geraspte gele of Chihuahua-kaas. Ze wordt opgerold met de uiteinden dichtgevouwen zodat de vulling tijdens het frituren niet ontsnapt, en ondergedompeld in hete plantaardige olie of reuzel op 180 °C tot de tortilla goudbruin en blazig is. Varianten hebben een vulling van carnitas, gedroogde machaca, picadillo of, in moderne versies, garnaal, zeevruchten of groenten. De klassieke garnering bestaat uit guacamole, zure crema, geraspte kaas, tomatensaus of ranchera-saus en geraspte sla. Sommige premiumversies hebben een laag gesmolten kaassaus erbovenop of worden gevuld met frijol bayo in plaats van refritos. In Tex-Mex-keukens worden ze vaak geserveerd met frijoles charros en Mexicaanse rijst.

Culturele betekenis

De chimichanga is een symbool van de Mexicaans-Amerikaanse of Tex-Mex-keuken en een bron van regionale trots in Sonora en Arizona. In 2011 overwoog de staat Arizona officieel om het uit te roepen tot state food, al haalde het voorstel het niet. De rivaliteit over het vaderschap tussen El Charro en Macayo's in Tucson is een toeristische trekpleister die elk jaar duizenden bezoekers trekt. In Sonora, waar de tarwebloemtortilla een basisvoedsel is, staat de chimichanga voor de veelzijdigheid en overvloed van de woestijnkeuken, samen met machaca, de burros percherones en de taco's met geroosterd vlees. De keuken van Sonora werd opgenomen in de inventaris van traditionele Mexicaanse keukens die het UNESCO-dossier over de traditionele Mexicaanse keuken in 2010 onderbouwden. Buiten Mexico werden chimichanga's populair via ketens als Chi-Chi's, Macayo's en Don Pablo's, en ze verschijnen op school- en legermenu's in de Verenigde Staten. Komisch genoeg maakte het Marvel-personage Deadpool het woord chimichanga beroemd onder strip- en filmfans.

• Cueritos: wat ze zijn, smaak en hoe je ze eet
• Enchiladas mineras: wat zijn het, oorsprong en hoe je ze maakt
• Enchiladas potosinas: wat zijn het en hoe maak je ze
• Enchiladas verdes: wat zijn het, wat zit erin en hoe maak je ze
• Flautas: wat zijn het en hoe maak je de gouden taquito's
• Garnachas veracruzanas: wat zijn ze en hoe maak je ze

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een burrito en een chimichanga?

Een burrito wordt vers geserveerd, zonder te frituren, met de zachte tortilla om de vulling gerold. De chimichanga is precies dezelfde burrito, maar dan ondergedompeld in hete olie tot hij goudbruin en krokant is. Je zou kunnen zeggen dat elke chimichanga begint als burrito, maar niet elke burrito eindigt als chimichanga.

Hoe smaakt een chimichanga?

De buitenste laag gefrituurde tarwebloemtortilla is krokant, goudbruin en licht vettig, met een smaak van geroosterd brood. Van binnen is de vulling heet en sappig, met zoutig en gekruid gepuld vlees, romige bonen en gesmolten kaas. De sauzen en de koude crema erbovenop brengen de hitte en het vet in balans.

Hoe wordt een chimichanga geserveerd?

Ze wordt op een groot bord gelegd, meestal overgoten met warme tomatensaus of ranchera-saus, bedekt met guacamole, zure crema, geraspte kaas en sla. Ze wordt geserveerd met Mexicaanse rijst en frijoles refritos of charros. Je eet haar met mes en vork vanwege haar formaat en omdat ze te heet en krokant is om met de handen vast te pakken.

Waar komt de chimichanga oorspronkelijk vandaan?

De oorsprong wordt betwist tussen Sonora, Mexico, waar het frituren van overgebleven burrito's een gedocumenteerde gewoonte was, en Tucson, Arizona, waar de familie Flin van restaurant El Charro rond 1922 de per ongeluk ontstane uitvinding claimt. Tegenwoordig wordt het gerecht beschouwd als gedeeld erfgoed van de Sonorees-Arizonaanse woestijnkeuken en maakt het deel uit van de Mexicaans-Amerikaanse traditie.

Waarom heet het chimichanga?

De meest geciteerde versie schrijft de naam toe aan Monica Flin, van restaurant El Charro Café in Tucson (Arizona), rond 1922: toen haar een burrito in de frituurpan viel, riep ze «chimichanga», een eufemisme dat dicht bij een scheldwoord ligt, om geen grove taal te gebruiken waar haar nichtjes bij waren. In Sonora wordt het geïnterpreteerd als een samentrekking van «chimi», uit het Nahuatl chimal, en «changa», een in de volksmond gebruikt woord.

Wat zit er in een chimichanga?

De traditionele vulling combineert gepuld rund- of kipvlees, gestoofd met ui, chile en specerijen, samen met frijoles refritos, Mexicaanse rijst en geraspte gele of Chihuahua-kaas. Er zijn varianten met carnitas, gedroogde machaca, picadillo en, in moderne versies, garnaal, zeevruchten of groenten.

Hoe frituur je een chimichanga?

Ze wordt opgerold met de uiteinden dichtgevouwen zodat de vulling niet ontsnapt, en ondergedompeld in hete plantaardige olie of reuzel op zo'n 180 °C, tot de tarwebloemtortilla van buiten goudbruin en blazig is terwijl de vulling van binnen sappig blijft.

In welke recepten kan ik een chimichanga maken?

De klassieke versie met gepuld vlees en bonen wordt bereid in de recepten Chimichangas en Beef and Bean Chimichanga. Onder de vulvarianten vind je de Chimichangas de Machaca, met gedroogd gepuld vlees, en de Chimichanga de Camarón, binnen de moderne versies met zeevruchten. Als je dezelfde vulling zonder frituren verkiest, is een Burrito de Asado het startpunt.

Kun je een chimichanga maken van een overgebleven burrito?

Ja, en dat is precies een van de gedocumenteerde oorsprongen: in Sonorese plaatsen als Navojoa en Ciudad Obregón werden overgebleven burrito's gefrituurd om ze te benutten. Je hoeft hem alleen maar goed op te rollen met de uiteinden dichtgevouwen zodat de vulling niet ontsnapt, en onder te dompelen in hete olie van zo'n 180 °C. De tarwebloemtortilla wordt van buiten goudbruin en blazig terwijl de vulling van binnen sappig blijft.

Waar kun je een chimichanga eten?

Het is een gangbaar gerecht van de gedeelde woestijnkeuken tussen Sonora en Arizona. In Tucson betwisten restaurant El Charro Café en Macayo's het vaderschap ervan, een rivaliteit die elk jaar duizenden bezoekers trekt. In de Verenigde Staten werd het bovendien populair via ketens als Chi-Chi's, Macayo's en Don Pablo's, en het verschijnt zelfs op school- en legermenu's.