Chocolatera de barro: wat is het en waarvoor gebruik je hem

Wat is het?

De chocolatera de barro is de traditionele Mexicaanse kan om hete, opgeklopte chocolademelk op de eeuwenoude manier te bereiden en te serveren. De karakteristieke vorm is hoog en buikig, met een handvat aan de zijkant en een hals die breed genoeg is voor de houten molinillo. Gemaakt van gebakken klei door traditionele pottenbakkers, houdt hij de chocolade warm tijdens het kloppen en geeft hij het drankje een subtiele aardse smaak. In Oaxaca, Tabasco, Chiapas en centraal Mexico is de chocolatera sinds de precolumbiaanse tijd een centraal element van de rituele en dagelijkse keuken, toen cacao een heilige drank was van de Mexica- en Maya-adel. Tegenwoordig wordt hij nog altijd gebruikt in huishoudens en restaurants om chocolate de agua, chocolademelk en chocolade-atole te bereiden, waarmee eeuwenoude kennis levend blijft.

Herkomst en geschiedenis

Chocolade als drank is precolumbiaans: de Olmeekse, Maya- en Mexica-volkeren bereidden xocolātl geklopt met bloemen, specerijen, honing en andere toevoegingen. Codices zoals de Mendoza, de Florentijnse en de Madrid tonen het ceremoniële en economische belang van cacao. Fray Bernardino de Sahagún beschrijft hoe chocolade in jícara's werd geserveerd, geklopt met spatels of touwen. De chocolatera de barro zoals we die vandaag kennen, ontstaat in de koloniale tijd, toen suiker werd geïntroduceerd en vermengd met Spaanse technieken. De houten molinillo en de hoge chocolatera evolueerden samen: de hoogte zorgt ervoor dat de molinillo erin kan draaien zonder te morsen, terwijl hij de vloeistof klopt tot schuim. Tijdens de zeventiende en achttiende eeuw werd Mexicaanse chocolade naar Europa geëxporteerd, waar hij in porseleinen kopjes werd gedronken, maar in Mexico bleef de kleitraditie behouden. Larousse Cocina documenteert dat in Oaxaca, Tabasco en Chiapas de chocolatera de barro nog steeds het favoriete utensil is om chocolate de mesa te bereiden, vooral met cacao gemalen op de metate en gemengd met kaneel, amandelen en suiker.

Kenmerkende ingrediënten

De chocolatera de barro heeft een specifieke vorm: een hoge kan van 25-40 cm, buikig aan de basis (voor meer capaciteit aan hete vloeistof), een smallere maar brede hals voor de molinillo (10-12 cm opening) en een stevig handvat aan de zijkant. De inhoud varieert van 1 tot 3 liter. Hij wordt gemaakt van lokale klei, met de hand of op de draaischijf gevormd, gebakken in een houtoven op 800-1000°C. Sommige zijn ongeglazuurd (natuurlijke klei), andere hebben aan de binnenkant een rustiek glazuur om waterdicht te maken. De gebruikstechniek is belangrijk: water of melk wordt rechtstreeks op gloeiende kolen of laag vuur verwarmd in de chocolatera, er worden tabletten chocolate de mesa toegevoegd (met kaneel, amandelen en suiker), de molinillo wordt erin geplaatst en tussen de handpalmen snel heen en weer gedraaid gedurende enkele minuten totdat er een overvloedig schuim ontstaat. De chocolatera moet vóór het eerste gebruik worden ingebrand (net als ollas de barro). In Oaxaca bieden de beroemde chocolademolens van het historische centrum beide stukken aan: chocolate de mesa en de chocolatera om het thuis te bereiden.

Culturele betekenis

De chocolatera de barro is een cultureel object vol betekenis: hij vertegenwoordigt de continuïteit van een eeuwenoude traditie van chocoladeconsumptie als ceremoniële en feestelijke drank. De traditionele Mexicaanse keuken, in 2010 door UNESCO erkend als immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid, omvat de bereiding van chocolade in de chocolatera als erfgoedpraktijk. In Oaxaca is de in de chocolatera opgeklopte chocolate de agua een traditioneel ontbijt, vergezeld van pan de yema of concha. In Tabasco, hét cacaogebied bij uitstek, houden haciënda's en familiehuizen chocolateras in stand om lokale cacao te verwerken. Op Día de Muertos bevatten de Oaxacaanse altaren een chocolatera met verse schuim als offergave aan de zielen, naast het pan de muerto. Bij traditionele Mixteekse en Zapoteekse bruiloften markeert de opgeklopte chocolade uit de chocolatera plechtige momenten. Doordat de chocolatera molinillo en klei combineert, vertegenwoordigt hij de perfecte synthese tussen Mesoamerikaanse technieken (cacao, klopwerk) en Spaanse invloed (porselein, suiker, specerijen).

• Comal de barro: wat is het, gebruik en traditie
• Comal de hierro: wat is het en waarvoor gebruik je het
• Jícara: wat is het, waarvan gemaakt en waarvoor gebruikt
• Metate: wat is het, waar dient hij voor en hoe gebruik je hem
• Molcajete: wat is het, waar dient hij voor en hoe cureer je hem
• Molinillo: wat is het, waarvoor dient het en hoe gebruik je het

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een chocolatera de barro en een gewone pot?

De chocolatera is specifiek ontworpen voor chocolade: hij is hoog en buikig zodat de vloeistof niet morst tijdens het kloppen met de molinillo, heeft een brede hals om de molinillo in te plaatsen en een stevig handvat om vast te houden. Gewone potten zijn breder en lager, minder geschikt voor de draaiende beweging van de molinillo tussen de handen.

Hoe smaakt chocolade die in een chocolatera de barro geklopt is?

De smaak is dieper, met subtiele aardse tonen die de ingebrande klei meegeeft. Door de gelijkmatige verwarming en constante temperatuur kunnen kaneel, amandelen en cacao zich volledig mengen. Het schuim is stabieler en overvloediger dan wanneer je in een metalen pot klopt. Velen beschouwen dit als de enige manier om authentieke chocolate de mesa te bereiden.

Hoe gebruik je de chocolatera met de molinillo?

Verwarm water of melk in de chocolatera, voeg gebroken chocolate de mesa toe (een tablet met kaneel, amandelen en suiker), wacht tot het op zacht vuur smelt en plaats de molinillo (een cilindrische stok met losse schijfjes) erin. Draai de molinillo door hem snel heen en weer tussen de handpalmen te wrijven, gedurende 2-3 minuten, tot er een overvloedig schuim ontstaat.

Waar komt de chocolatera de barro oorspronkelijk vandaan?

De moderne chocolatera is een koloniaal Mexicaans product: hij combineert de precolumbiaanse traditie van het kloppen van cacao met de Europese introductie van suiker en nieuwe kanvormen. Tegenwoordig wordt hij vooral geproduceerd in Oaxaca (Atzompa, San Bartolo Coyotepec), Tabasco, Chiapas en centraal Mexico, in cacao- en chocoladetraditiegebieden.