Naar hoofdinhoud
Blog
Mexicaanse kerst in Nederland: posadas, ponche en bacalao
Cultuur

Mexicaanse kerst in Nederland: posadas, ponche en bacalao

26 okt 20268 min leestijd(Bijgewerkt: 26 okt 2026)

Posadas, warme ponche en bacalao op kerstavond: zo viert Mexico december, en zo maak je het hier na, met klipvis uit de toko en peertjes voor de tejocote.

Kort samengevat

Een Mexicaanse kerst begint niet op 24 december, maar al op de zestiende, met negen avonden posadas. Er wordt warme fruitpunch gedronken, de ponche, en op kerstavond staat in een groot deel van het land bacalao op tafel: gezouten kabeljauw in tomatensaus. Dat laatste is goed nieuws voor wie in Nederland woont, want die vis ken je hier al. Het is klipvis, en in Surinaamse winkels heet hij bakkeljauw.

In dit artikel lees je wat de Mexicaanse decembertraditie inhoudt, welke gerechten erbij horen en hoe je ze met Nederlandse ingrediënten maakt. Een kort overzicht van alle Mexicaanse feesten per maand vind je in de Mexicaanse feestkalender. Hier gaan we dieper in op december en januari.

De posadas: negen avonden voor kerst

Las Posadas worden gehouden van 16 tot en met 24 december, negen avonden achter elkaar. Twee mensen spelen Maria en Jozef en de stoet trekt elke avond naar een ander huis om onderdak te vragen. Dat gebeurt zingend: buiten zingt de groep het verzoek, binnen antwoorden de bewoners met een couplet, tot de deur opengaat. Daarna wordt er gebeden bij de kerststal, slaan de kinderen een piñata stuk, traditioneel een ster van aardewerk, en gaat iedereen aan tafel.

De traditie wordt in verband gebracht met de augustijner monniken van Acolman, bij Mexico-Stad. In 1586 kreeg een van hen toestemming van paus Sixtus V om van 16 tot 24 december speciale missen te houden. Wat in de kerk begon, verhuisde later naar haciënda's en huizen, en in de negentiende eeuw had het feest zijn huidige vorm.

In Nederland hoef je geen stoet door de straat te sturen om er iets mee te doen. Een posada is in de kern een avond waarop je de deur openzet voor anderen en samen eet. Dat past goed bij een decemberborrel of een avond met de buren. Een piñata maken met kinderen, een pan ponche op het fornuis en een schaal tamales: meer heb je niet nodig.

Ponche: de warme punch en wat je hier gebruikt

Ponche is de drank van de posadas en de kerstperiode. Volgens Mexicaanse kranten zijn de meest kenmerkende ingrediënten tejocote, guave, appel, suikerriet, gedroogde pruimen, piloncillo en kaneel, soms aangevuld met tamarinde of hibiscus. Hij wordt geschonken met of zonder piquete, een scheutje alcohol. In Jalisco gaat er vaak tequila in. De werkwijze is overal ongeveer gelijk: eerst trek je piloncillo, kaneel en suikerriet in water, dan gaan de harde vruchten erin en pas aan het eind de zachte.

De moeilijkste vrucht om hier te vinden is de tejocote. Dat is een Mexicaanse meidoorn, Crataegus mexicana, met kleine vruchten die op een sierappeltje lijken en een paar harde pitten hebben. Hij groeit in de bergen van Mexico en is daar het hart van de kerstponche. In een gewone Nederlandse supermarkt vind je hem niet. Wat je wel kunt doen:

  • Stoofpeertjes of kleine handperen geven een vergelijkbare stevigheid na lang koken.
  • Een zure appel, zoals een goudrenet, brengt de frisheid die de tejocote ook heeft.
  • Guave vind je soms vers in toko's met tropisch fruit, en anders als nectar in blik.
  • Suikerriet ligt soms bij Surinaamse en Aziatische winkels. Lukt het niet, laat het dan weg: de smaak komt vooral van de piloncillo.
  • Piloncillo vervang je met donkere basterdsuiker of rietsuiker, al mis je dan een deel van het karamelachtige.

Recepten om mee te beginnen: ponche navideño, de versie met piquete en de variant met granaatappel. Heb je toch tejocotes gevonden, ingemaakt of diepgevroren, dan kun je er ook dulce de tejocote van maken.

Bacalao en bakkeljauw: dezelfde vis

Bacalao a la vizcaína is van oorsprong een Baskisch gerecht, maar in Mexico is het een vaste waarde op de avond van 24 december, de Nochebuena. De vis wordt eerst ontzout en dan gestoofd met tomaat, olijven, kappertjes en aardappelen. Volgens Mexicaanse bronnen komt de gewoonte voort uit de katholieke traditie om op bepaalde dagen geen vlees te eten, waardoor gezouten vis een feestgerecht werd. Een kanttekening: niet in heel Mexico eet men hetzelfde met kerst. In het noorden en het zuidoosten liggen andere gerechten op tafel; bacalao en romeritos zijn vooral typisch voor het centrum van het land.

Wat in Nederland weinig mensen weten: gezouten en gedroogde kabeljauw heet hier klipvis, omdat hij oorspronkelijk op de rotsen werd gedroogd. In het Surinaams-Nederlands is het bakkeljauw, en bacalao is dezelfde naam via het Portugese bacalhau. Je hoeft dus niet naar een Spaanse delicatessenzaak; kijk bij een Surinaamse toko of op de markt. Een paar tips:

  • Ontzout op tijd. Klipvis moet een tot twee dagen in koud water in de koelkast liggen, waarbij je het water een paar keer per dag ververst. Proef een stukje voordat je gaat koken.
  • Let op de vissoort. Klipvis is meestal kabeljauw, maar soms wordt een goedkopere vis gebruikt, zoals koolvis of leng. Voor bacalao werkt kabeljauw het best.
  • Koop liever dikke stukken. Dunne randen vallen bij het stoven uit elkaar.

Twee recepten: de klassieke bacalao a la vizcaína en onze kerstbacalao op zijn Mexicaans.

Romeritos, kalkoen en de rest van de Nochebuena

Naast de bacalao staan in Midden-Mexico romeritos op het kerstmenu. Romeritos zijn de jonge scheuten van een paar soorten Suaeda, een groente die in Mexico tot de quelites hoort, de eetbare wilde bladgroenten. Ze worden gekookt in mole en geserveerd met koekjes van gedroogde garnalen, aardappel en nopal. Verse romeritos vind je in Nederland niet. Wie het gerecht wil proberen, kan het recept voor romeritos in mole maken met een vervanger: jonge spinazie of postelein houdt de structuur van een bladgroente in mole, al smaakt het anders.

De kalkoen is een ander verhaal. Die komt oorspronkelijk uit Mexico en staat er met kerst ook op tafel, gevuld of in mole. In Nederland is kalkoen in december overal te koop, dus hier hoef je niets te vervangen. Kijk naar de Mexicaanse kerstkalkoen of naar kalkoen in mole poblano als je iets groters aandurft. Tamales passen ook bij een kerstavond: ze zijn makkelijk vooraf te maken en op te warmen. Begin met de masa voor tamales. Als dessert passen buñuelos, dunne gefrituurde deegkoeken met suiker.

De kerstster komt uit Mexico

De rode kerstster die in december in bijna elke Nederlandse woonkamer staat, is een Mexicaanse plant. Botanisch heet hij Euphorbia pulcherrima en hij groeit in het wild van Mexico tot in het zuiden van Guatemala. In het Nahuatl heet hij cuetlaxochitl, in het Mexicaanse Spaans flor de Nochebuena, bloem van kerstavond. Franciscaner monniken in Mexico gebruikten de plant in de zeventiende eeuw al bij hun kerstvieringen. De Engelse naam poinsettia komt van Joel Roberts Poinsett, die in de jaren twintig van de negentiende eeuw planten naar zijn kassen in South Carolina stuurde.

Zet je dit jaar een kerstster neer, dan heb je dus al een stukje Mexicaanse kerst in huis. Meer over planten en producten die Nederland aan Mexico te danken heeft, lees je in wat Nederland aan Mexico te danken heeft.

Na kerst: rosca de reyes en Driekoningen

Op 6 januari eet men in Spanje en Latijns-Amerika de rosca de reyes, een kransvormig brood met gekonfijt fruit. In het deeg zit een figuurtje van het kindje Jezus verstopt. Wie het vindt, moet volgens de traditie op Maria-Lichtmis, de feestdag die in Mexico Día de la Candelaria heet, voor een feestje zorgen of het figuurtje naar de kerk brengen.

Dat klinkt Nederlanders misschien bekend in de oren. Hier werd met Driekoningen vroeger een koningsbrood of koningentaart gebakken met een boon of munt erin, en wie die vond, was die dag koning of koningin. Het driekoningenzingen, met een ster op een stok langs de deuren, leeft volgens de Nederlandse Wikipedia nog in Maastricht, 's-Hertogenbosch, Tilburg en Lierop, en het Brabantse sterzingen staat sinds 2012 op de Nederlandse inventaris van immaterieel erfgoed. Twee landen, hetzelfde idee: een verstopt figuurtje in een brood. Het recept voor de Mexicaanse versie staat bij ons als rosca de reyes.

Veelgestelde vragen

Wanneer beginnen de posadas?

Op 16 december. Ze duren negen avonden, tot en met kerstavond op 24 december.

Wat eten Mexicanen met kerst?

Dat verschilt per regio. In het centrum van Mexico zijn bacalao a la vizcaína en romeritos in mole klassiekers op kerstavond, naast kalkoen, tamales en ponche. In het noorden en het zuidoosten liggen andere gerechten op tafel.

Waar koop ik in Nederland vis voor bacalao?

Zoek naar klipvis, of naar bakkeljauw bij een Surinaamse toko of op de markt. Het is gezouten en gedroogde kabeljauw, dezelfde vis als de bacalao.

Wat gebruik ik als ik geen tejocotes kan vinden?

Kleine stoofpeertjes en een zure appel komen het dichtst bij in stevigheid en frisheid. De smaak is anders, maar de ponche blijft een ponche.

Is de kerstster echt Mexicaans?

Ja. Euphorbia pulcherrima groeit van nature in Mexico en Midden-Amerika en heet daar flor de Nochebuena.

Bronnen

  • Wikipedia (Engels), lemma's «Las Posadas», «Rosca de reyes», «Crataegus mexicana», «Domestic turkey» en «Poinsettia», geraadpleegd op 26 oktober 2026.
  • Wikipedia (Spaans), lemma «Romerito», geraadpleegd op 26 oktober 2026.
  • Wikipedia (Nederlands), lemma's «Klipvis» en «Driekoningen», geraadpleegd op 26 oktober 2026.
  • Excélsior en El Financiero (Mexico), artikelen over de ingrediënten en herkomst van de ponche navideño, geraadpleegd op 26 oktober 2026.
  • Global Voices, «Mexican Christmas Food Combines Basque Flavors with Nahuatl Tradition» (2015); Chilango, over romeritos en bacalao in Mexico-Stad (2025); Quadratín, over regionale verschillen in het Mexicaanse kerstmenu; geraadpleegd op 26 oktober 2026.
Edmond Bojalil
Edmond Bojalil

Oprichter, Recetas Mexas

Mexicaan uit Puebla, IT-professional en foodie. Auteur van meer dan 1.250 authentieke Mexicaanse recepten, aangepast voor keukens over de hele wereld. Woont sinds 2018 in Madrid.

Lees meer