Naar hoofdinhoud
Blog
Is chili con carne Mexicaans? Herkomst en Mexicaanse varianten
Cultuur

Is chili con carne Mexicaans? Herkomst en Mexicaanse varianten

26 okt 20268 min leestijd(Bijgewerkt: 26 okt 2026)

Chili con carne is het staatsgerecht van Texas, niet van Mexico. Waar het vandaan komt, wat Mexico zelf eet en hoe je je chili Mexicaanser maakt.

Kort samengevat

Chili con carne staat in Nederland bekend als Mexicaans gerecht, maar zo eenvoudig is het niet. De naam is Spaans en het idee, vlees gestoofd in een saus van rode pepers, bestond al eeuwen in Mexico. De versie die de wereld kent, met gehakt, komijn, kidneybonen en vaak geraspte kaas, is in Texas ontstaan en daar groot geworden. Sinds 1977 is de chili zelfs officieel het staatsgerecht van Texas. Het is dus eerder Tex-Mex dan Mexicaans.

Dat maakt het geen slecht gerecht. Het is alleen een ander gerecht dan wat je in Mexico op tafel krijgt. In dit artikel lees je waar de chili vandaan komt, wat de Mexicaanse familieleden zijn, hoe ze verschillen en hoe je je eigen chili een stap dichter bij Mexico brengt als je dat wilt. Over het verschil tussen Mexicaans en Tex-Mex in het algemeen schreven we al in Mexicaans eten versus Tex-Mex.

Waar de chili vandaan komt

Gestoofd vlees met chilipeper is in Mexico oud. De Spaanse monnik Bernardino de Sahagún beschreef al in de zestiende eeuw met chili gekruide stoofschotels die in Tenochtitlan, het huidige Mexico-Stad, werden gegeten. Tussen de zeventiende en de negentiende eeuw was carne con chile in grote delen van Mexico een gewoon gerecht: goedkoop, eenvoudig en voedzaam. Het was een stoof van rode chilisaus met gedroogd, gezouten rundvlees, tasajo of cecina, en het werd veel gegeten door Mexicaanse veedrijvers.

De Spaanse naam komt voor het eerst op papier voor in een Spaanstalig boek uit 1857 over de oorlog tussen Mexico en de Verenigde Staten. Een paar jaar eerder, in 1849, beschreef de Amerikaan Theodore Taylor Johnson een gerecht van gedroogd rundvlees gestoofd met ui en cayennepeper, dat hij carne con chile colorado noemde. Het gerecht stond toen dus met één been in Mexico en met het andere in het grensgebied dat net Amerikaans was geworden.

De chili queens van San Antonio

De chili zoals de wereld die kent, kreeg zijn vorm in Texas. Een grote rol speelden de chili queens van San Antonio: Tejana- en Mexicaanse vrouwen die op pleinen en in eenvoudige eettentjes goedkope stoofpot van rundvlees met chili verkochten. In de jaren tachtig van de negentiende eeuw begon een veehouder uit de buurt van Dallas, Lyman Davis, gekruide chili van mager rundvlees en niervet te maken voor cafés. Op de wereldtentoonstelling van 1893 in Chicago proefden veel Amerikanen voor het eerst chili, bij de San Antonio Chili Stand. In Texas werd eind negentiende eeuw ook het eerste commerciële chilipoeder gemaakt, en in 1908 kwam Willie Gebhardt met chili in blik.

Daarna ging het snel. Chilizaken openden buiten Texas, en in Cincinnati ontwikkelden Macedonische en Griekse immigranten een eigen variant, met kruiden uit hun eigen keuken en geserveerd over spaghetti. Die stijl is terug te voeren tot minstens 1922. De chili werd zo een Amerikaans gerecht met veel regionale vormen.

Een detail dat Nederlanders vaak verrast: bonen hoorden er oorspronkelijk niet in. De vroegste chili's waren meestal zonder bonen. Pas in het begin van de twintigste eeuw raakten bonen eraan verbonden, en de Chili Appreciation Society International verbiedt bonen sinds 1999 zelfs in zijn officiële kookwedstrijden.

Wat Mexico zelf eet: vlees in rode chilisaus

In Mexico zelf bestelt niemand een chili zoals je die uit de Nederlandse supermarkt kent. Wat je er wel vindt, zijn gerechten die familie zijn:

  • Carne con chile: stukken vlees, geen gehakt, gestoofd in een saus van gedroogde rode pepers. Vooral in het noorden, bijvoorbeeld in Sonora. Zie ons recept en de variant uit Sonora.
  • Chile colorado: rundvlees in een rode saus van gedroogde pepers, vaak gegeten met bonen en tarwetortilla's of in een burrito. Recept: chile colorado, of de burrito de chile colorado.
  • Asado de chile colorado: een stoof van varkensvlees in rode saus, zoals in Durango. Recept: asado de chile colorado uit Durango.
  • Picadillo: dit is het Mexicaanse gerecht met gehakt, maar dan met tomaat, aardappel en wortel en zonder de dikke chilisaus. Recept: Mexicaanse picadillo.
  • Frijoles charros: bonen gestoofd met spek, worst en tomaat. Wie in zijn chili vooral de bonen lekker vindt, zit hier goed. Recept: frijoles charros.

De verschillen op een rij

OnderdeelChili (Texas en Nederland)Carne con chile en chile colorado (Mexico)
Vleesmeestal rundergehaktstukken rund- of varkensvlees
Saustomaat met chilipoeder en komijngedroogde rode pepers, geweekt en gepureerd
Bonenvaak kidneybonen in de panlos ernaast, als frijoles
Kaasvaak geraspte kaas erovermeestal geen
Erbijrijst, nachochips of broodtortilla's, rijst en bonen

De komijn is een mooi voorbeeld van hoe Tex-Mex zijn eigen weg ging. Volgens de geschiedenis van de Tex-Mex-keuken kwam komijn met Spaanse immigranten van de Canarische Eilanden naar Texas. In de Mexicaanse keuken wordt komijn ook gebruikt, maar spaarzamer. Wie vaak met het verkeerde kruid kookt, leest het beste even de valse vrienden in Mexicaanse recepten: komijn en karwij worden hier regelmatig verwisseld.

Zo maak je je chili Mexicaanser

Je hoeft je vertrouwde chili niet weg te gooien. Met een paar aanpassingen schuift hij op richting Mexico:

  1. Gebruik gedroogde pepers in plaats van alleen chilipoeder. Ancho en guajillo geven samen een diepe, licht zoete en fruitige saus. Rooster ze kort in een droge pan, week ze in heet water en pureer ze. Hoe heet welke peper is, staat in onze scovilleschaal met Nederlandse pepers.
  2. Neem stukken vlees in plaats van gehakt. Runderschenkel of sukadelappen worden na lang stoven mals en geven een volle saus. Welke Nederlandse snit bij welk Mexicaans recept past, lees je in vlees bij de slager.
  3. Kook de bonen apart. Zo blijft de saus helder van smaak. Gebruik zwarte of pintobonen en maak er frijoles de olla van.
  4. Wees zuinig met komijn en voeg Mexicaanse oregano toe als je die hebt.
  5. Serveer met warme maïstortilla's, gehakte ui, koriander en een partje limoen in plaats van geraspte kaas.

Een praktisch voordeel van de Mexicaanse aanpak is dat je er meer dan één maaltijd uit haalt. Maak je een grote pan vlees in rode saus, dan eet je het de eerste avond met rijst en bonen, de tweede dag als vulling voor een burrito en daarna nog als taco's met wat ui en koriander. De saus wordt er na een nacht in de koelkast alleen maar voller van. Het is ook een goed gerecht om in porties in te vriezen: laat het eerst helemaal afkoelen, doe het in bakjes en schrijf er de datum op. Wie dat vaker doet, vindt meer tips in ons stuk over Mexicaans koken in een kleine Nederlandse keuken. En heb je geen zin om de pepers zelf te weken, dan is een goede chilipasta uit een pot een prima tussenstap. Het hoeft niet perfect te zijn om er al een stuk dichter bij te komen.

Wil je toch gewoon de klassieker, dan staat ons recept voor chili klaar. Het is een gerecht met een eigen verhaal, en dat mag je gewoon zo eten.

Tex-Mex is een eigen keuken

Het woord TexMex werd voor het eerst gebruikt als afkorting van de Texas Mexican Railway, een spoorlijn in het zuiden van Texas uit 1875. Later werd het de naam van de keuken die in dat grensgebied ontstond, met veel geraspte kaas, bonen, vlees, chilipepers, specerijen en tarwetortilla's. Kookboekschrijfster Diana Kennedy legde in 1972 in The Cuisines of Mexico uit hoe die keuken verschilt van wat in Mexico wordt gegeten. Sindsdien wordt het onderscheid vaker gemaakt. Andere bekende Tex-Mex-gerechten met een vergelijkbaar verhaal zijn de fajita, die in de jaren zeventig vanaf 1973 door het restaurant Ninfa's bekend werd, en de nacho's, volgens de overlevering bedacht in de grensstad Piedras Negras door Ignacio Anaya.

In Nederland zie je beide keukens door elkaar. In onze gids staan zaken die zich expliciet Tex-Mex noemen naast restaurants met een Mexicaanse kaart; een overzicht staat in Tex-Mex, cantina en fusion in Nederland, en wat die labels op de kaart betekenen in Tex-Mex versus Mexicaans op de Nederlandse kaart. Zelf aan de slag met Tex-Mex kan ook, bijvoorbeeld met fajita's met rundvlees.

Veelgestelde vragen

Is de chili Mexicaans?

Niet echt. Het idee van vlees in rode chilisaus is Mexicaans, maar de chili met gehakt, komijn en bonen is in Texas ontstaan en sinds 1977 het officiële staatsgerecht van Texas.

Wat is het Mexicaanse alternatief voor de chili?

Carne con chile of chile colorado: stukken vlees in een saus van gedroogde rode pepers, met bonen en tortilla's ernaast.

Horen bonen in een chili?

Oorspronkelijk niet. De vroegste chili's waren meestal zonder bonen. Ze raakten er in het begin van de twintigste eeuw aan verbonden.

Welke pepers gebruik ik voor een Mexicaanse versie?

Gedroogde ancho en guajillo zijn een goede basis. Voor meer hitte voeg je een paar chiles de árbol toe.

Bronnen

  • Wikipedia (Engels), lemma «Chili con carne», geraadpleegd op 26 oktober 2026.
  • Wikipedia (Engels), lemma «Tex-Mex», geraadpleegd op 26 oktober 2026.
  • Texas Legislature, House Concurrent Resolution No. 18 (65ste wetgevende sessie, 1977), zoals aangehaald in het lemma «Chili con carne».
Edmond Bojalil
Edmond Bojalil

Oprichter, Recetas Mexas

Mexicaan uit Puebla, IT-professional en foodie. Auteur van meer dan 1.250 authentieke Mexicaanse recepten, aangepast voor keukens over de hele wereld. Woont sinds 2018 in Madrid.

Lees meer